وبسایت خبری
امروز: جمعه ۲۴ مرداد ۱۳۹۹
کاپیتولاسیون در ایران
در تاریخ هیجدهم آوریل ۱۹۶۱ مطابق با ۲۹ فروردین ۱۳۴۰ برابر با ۲۹ فروردین ۱۳۴۰ در شهر وین قرارداد وین درباره روابط سیاسی به تصویب کشورهای حاضر در وین رسید و سپس به سازمان ملل متحد در نیویورک فرستاده شد.

به گــزارش سرویـــس مقــالات زنان بلوچ:

کنوانسیون وین که امروزه مورد توافق تقریبا تمامی کشورهای جهان است برای سفیران و ماموران کنسولی در کشورهای خارجی مصونیت‌هایی را قائل می‌شود.

این قرارداد به امضای نماینده مختار دولت شاهنشاهی در وین، احمد متین دفتری رسید. این قرارداد دارای ۵۳ ماده و دو پروتکل می‌باشد. قانون مربوط به قرارداد وين درباره روابط سياسی در تاریخ ۲۱ مهرماه ۱۳۴۳ برابر با ۱۳ اکتبر ۱۹۶۴ در مجلس شورای ملی مورد تصویب نهایی قرارگرفت و به دولت ابلاغ شد.

 با درگير شدن آمريکا در جنگ دوم جهاني، نيروهاي اين کشور در اروپا و آسيا مستقر شدند و حضور قابل توجهي در خارج آمريکا پيدا کردند. براي مستشاران نظامي آمريکا که در استخدام دولت ايران بودند يک قرارداد دفاعي دو جانبه امضا شد.

پنج ماه بعد دولت آمريکا در خصوص وضعيت حقوقي نيروهاي خود مذاکراتي را با مقامات ايران آغاز کردند. چون مقامات آمريکايي از سابقه کاپيتولاسيون در ايران آگاه بودند تمايل داشتند که موضوع کاپيتولاسيون را بدون سر و صدا و با کمترين هزينه و در حقيقت با موافقت شخص شاه به انجام برسانند.

از طرفي به علت ناتوانی محمدرضا پهلوی در اجرای برنامه اصلاحات ارضی، دولت جان . اف کندي مجبور شد تا چهره مورد نظر آمريکا يعني علي اميني را به نخست وزيري منصوب کند دکتر علي اميني يک مأموريت اصلي بر عهده داشت، آن هم اجراي اصلاحات ارضي بود.

لايحه اصلاحات ارضي در بيستم دي ماه ۱۳۴۰ به تصويب هيئت دولت رسيد. دولت آمريکا پس از دو ماه که از تصويب اصلاحات ارضي گذشته بود طرح درخواست اعطاي مصونيت مستشاران نظامي خود را مطرح کرد. آنان مي پنداشتند چون دولت اميني با فشار مستقيم آمريکاييان روي کارآمده است لذا به سرعت با درخواست آنها موافقت خواهد کرد.

ولي اين سياستمدار کهنه کار و شاهزاده قاجاري که به خوبي از سابقه کاپيتولاسيون آگاه بود همواره در مقابل درخواست آمريکا طفره رفت تا سرانجام جاي خود را در سال ۱۳۴۱ به اسداله علم داد. 

دولت اسداله علم نيز موقعيت طرح و اجراي طرح آمريکايي کاپيتولاسيون را به دست نياورد تا در 17 اسفند ۱۳۴۲ جاي خود را به دولت حسنعلي منصور سپرد. در تيرماه ۱۳۴۳ محمدرضا شاه به آمريکا رفت و مورد استقبال گرم مقامات آمريکايي قرار گرفت. در مسائلي که مورد بحث و تبادل نظر طرفين قرار گرفت اعطاي کمک هاي نظامي آمريکا، منوط به وضع مقررات قضايي و مصونيت نظاميان آمريکا شد.

پس از بازگشت شاه از آمريکا * لايحه مزبور در مجلس سنا طرح شد. در سوم مرداد 1343 مجلس سنا جلسه فوق العاده اي تشکيل داد تا به بررسي چند لايحه بپردازد. اين جلسه تا نيمه شب ادامه پيدا کرد و بعد از طرح لوايح مختلف، مقارن نيمه شب، لايحه کاپيتولاسيون که متن آن بدين قرار بود مطرح شد:

مادة واحده: با توجه به لايحه شماره ۱۸-۲۲۹۱-۲۱۵۷-۱۱۲۵/۱۳۴۲ ش. دولت و ضمائم آن در تاريخ 21/11/42 به مجلس سنا تقديم شده به دولت اجازه داده مي شود که رئيس و اعظاي هيئتهاي مستشاري نظامي ايالات متحده آمريکا در ايران که به موجب موافقت نامه مربوط در استخدام دولت شاهنشاهي باشند از مصونيت‌هايي که شامل کارمندان اداري و فني موصوف در بند (و) ماده اول قرارداد وين که در تاريخ هيجدهم آوريل ۱۹۶۱م. (29 فروردين 1340) به امضا رسيده است برخوردار نمايد

نکته قابل توجه اينکه حسنعلي منصور با تحريف حقايق سعي در بي اهميت جلوه دادن اين لايحه داشت. روز سه شنبه 21/7/1342 مجلس شوراي ملي بررسي لايحه مزبور را آغاز کرد سرانجام رأي گيري در ساعت پنج بعد ازظهر انجام و از 136 نماينده حاضر در جلسه، لايحه مذکور با 74 رأي موافق در مقابل 61 رأي مخالف به تصويب رسيد. 

واکنش امام خميني (ره ) در برابر کاپيتولاسيون

بدون شک موضعگيری امام خمينی (ره) در برابر مصوبه مجلس (کاپيتولاسيون) و در پی آن تبعيد ايشان، نقطه عطفی در تاريخ معاصر ايران می باشد.

رژيم شاهنشاهی که از سخنرانيها و افشاگريهاي معظم له می هراسيد، نماينده اي به شهرستان قم اعزام کرد و اين پيام را براي امام فرستاد: « آمريکا به منظور کسب وجهه در ميان مردم ايران با تمام قدرت فعاليت مي‌کند پول مي ريزد و از نظر قدرت در موقعيتي است که هرگونه حمله به آن، به مراتب خطرناک تر از حمله به شخص اول مملکت است.

آيت‌الله خمينی اگر بنا دارند نطقی ايراد کنند بايد خيلی مواظب باشند که به دولت آمريکا برخوردی نداشته باشد که خيلی خطرناک است و با عکس‌العمل تند و شديد آنان مواجه خواهد شد ديگر هرچه بگويند حتی حمله به شاه چندان مهم نيست.

به رغم پيام مؤکدی که براي امام خميني (ره) ارسال شد ايشان نطقی تاريخی در چهارم آبان 1343 ايراد کردند که به بخشی از آن می پردازيم: "اگر يک خادم آمريکايی، اگر يک آشپز آمريکايی، مرجع تقليد شما را وسط بازار ترور کند... دادگاههای ايران حق محاکمه ندارند. اگر شاه ايران يک سگ آمريکايی را زير بگيرد بازخواست خواهد شد." 

اين افشاگريها و سخنرانيها باعث گرديد رژيم ستمشاهي که از آمريکا و ايادی آن دستور می گرفت امام را از ايران تبعيد نمايد. بذری که ايشان طي سالهاي 3-1342 به زمين پاشيدند بالأخره در سال 1357 شکوفه داد و با پيروزي انقلاب اسلامي و تشکيل شوراي انقلاب، لايحه کاپيتولاسيون براي هميشه ملغي شد. 

مهمترین پیامدهای تصویب لایحه

تبعید امام به ترکیه: صبح روز 13 آبان نیروهای نظامی منزل امام را محاصره و ایشان را دستگیر کردند سپس ایشان را به تهران و از آن جا به وسیله هواپیمای نیروی هوایی ارتش، ایشان را به ترکیه فرستادند. 14 از این سخنرانی، رژیم که احساس ناتوانی می کرد در صدد بر آمد تا امام را از ایران تبعید کند.

بعدازظهر 13 آبان رادیو ایران اعلام کرد: «طبق اطلاع موثق و شواهد و دلایل کافی چون رویه آقای خمینی و تحریکات مشارالیه بر علیه منافع ملت و امنیت واستقلال و تمامیت ارضی کشور تشخیص داده‌ شد، لذا در تاریخ 13 آبان ماه 1343 از ایران تبعید گردید.»

ترور حسنعلی  منصور

پس از تبعید امام و ابلاغ لایحه كاپیتولاسیون و خفه كردن تمام صداهای مخالف و توبه نمودن نمایندگانی كه در جریان تصویب مخالفت كرده بودند دیگر كسی باور نمی‌كرد افرادی می‌باشند كه نور ایمان قلوب آنها را منور كرده و آماده باشند خیانتكاران را به سزای خود برسانند.

چند نفر از اعضای هیئتهای مؤتلفه بنامهای محمد بخارایی، مرتضی نیك نژاد، رضا صفار هرندی، صادق امانی و مهدی عراقی تصمین به اعدام منصور گرفتند. 

لغو کاپیتولاسیون

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دولت موقت با تصویب شورای انقلاب اسلامی، لایحه کاپیتولاسیون را لغو کرد و در شب 23 اردیبهشت 1358، این اطلاعیه از رادیو پخش شد:

«بنا به پیشنهاد هیئت وزیران دولت موقت جمهوری اسلامی ایران و تصویب شورای انقلاب اسلامی، قانون مصوب 21 مهرماه 1343 (13 اکتبر 1964) راجع به اجازه استفاده مستشاران نظامی امریکا در ایران از مصونیتها و معافیتهای قرارداد وین (کاپیتولاسیون) از تاریخ 58/2/23 لغو شد.»

 بدین ترتیب انقلاب اسلامی، ریشه کاپیتولاسیون را از ایران اسلامی، از بیخ و بن خشکاند. مستشاران امریکایی را که تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران «فعال مایشاء» بودند و طبق میل و علاقه خود رفتار می کردند، مجبور ساخت برای همیشه ایران را ترک کنند.

منبع: تاریخ و تمدن  

فاطمه شادزهی

سرویس : مقاله
تاریخ : ۱۳۹۹/۴/۲۵ - ۰۳:۲۳
کد خبر: ۴۶۸۹۲۸
 
ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا مقدار عبارت
را در باکس روبرو وارد کنید:
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0

آخرین اخبار

۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۱۰:۲۱
3 نفر اعضای یک باند حرفه ای سرقت در زاهدان دستگیر شد
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی زنان بلوچ به نقل از پایگاه خبری پلیس؛ فرمانده نیروی انتظامی استان سیستان وبلوچستان در ابتدا گفت: با تلاش شبانه روزی مأموران انتظامی شهرستان زاهدن، 3 نفر اعضای ...
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۱۰:۱۹
کشف گازوئیل قاچاق در "چابهار"
فرمانده انتظامي شهرستان "چابهار" از كشف 29 هزار لیتر گازوئیل قاچاق در بازرسی از یک دستگاه تریلی خبر داد.
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۱۰:۱۸
كشف یک تن و 339 کیلو مواد افیونی در "ایرانشهر"
جانشین فرمانده انتظامی استان از دستگیری 2 سوداگر مرگ و كشف یک تن و 339 کیلو مواد افیونی در شهرستان "ایرانشهر" خبر داد.
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۱۰:۱۶
نهضت آسفالت در مناطق حاشیه زابل
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی زنان بلوچ از سیستان ،به نقل از اداره ارتباطات واطلاع رسانی راه و شهرسازی، عطاءاله اکبری مدیرکل راه وشهرسازی سیستان و بلوچستان امروز در بازدید از پنج محله حاشیه شهر زابل بیا...
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۰۷:۰۰
عراق حمله هوایی ترکیه به شمال این کشور را محکوم کرد
ریاست جمهوری عراق حمله هوایی ترکیه به شمال این کشور را که منجر به کشته شدن 4 تن از نیروهای گارد مرزی عراق شده، محکوم کرد.
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۰۶:۵۷
ایران نامزد یکی از معتبرترین جوایز جهانی معماری شد
پردیس خانه که با الهام از باغ ایرانی ساخته شده، نامزد جایزه "دزین"، یکی از مهم ترین جایزه‌های جهان در حوزه معماری شد.
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۰۶:۵۴
شمار قربانیان انفجار بیروت به 171 نفر رسید/30 تا 40 نفر هنوز مفقودند
وزیر بهداشت لبنان از افزایش شمار کشته‌های انفجار بیروت به 171 نفر خبر داد و گفت که هنوز 30 تا 40 نفر مفقود هستند.
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۰۶:۵۲
آیین اهدای ۱۰۰۰ سری جهیزیه به زوج‌های جوان
آئین اهدای جهیزیه به زوج‌های جوان سه‌شنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۹ با حضور سردار سید‌ضیاءالدین حزنی دبیر قرارگاه محرومیت‌زدایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و به میزبانی سپاه فجر استان فارس برگزار شد.
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۰۶:۵۱
افتتاح ۴۹ خانه ورزش روستایی ویژه هفته دولت در سیستان و بلوچستان
رییس هیات ورزش روستایی و بازی‌های بومی و محلی سیستان و بلوچستان گفت: ۴۹ خانه ورزش روستایی با اعتبار افزون‌بر چهار میلیارد و ۹۰۰ میلیون ریال همزمان با هفته دولت در این استان به بهره برداری می‌رسد.
۱۳۹۹/۵/۲۲ - ۰۶:۴۹
سیستان‌وبلوچستان قابلیت صادرات آرد به کشورهای همسایه را دارد
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی سیستان و بلوچستان گفت: بایداز قابلیت‌های این استان برای صادرات آرد به کشورهای همسایه استفاده کرد.

پربننده ترین ها

پر بحث ترینها

۱۳۹۹/۵/۲۰ - ۰۶:۴۲
به مناسبت روز خبرنگار
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی زنان بلوچ از سیستان ، امام جمعه شهر علی اکبر به مناسبت روز خبرنگار پیامی به شرح ذیل صادر کردند :
۱۳۹۹/۵/۱۹ - ۰۷:۴۱
توزیع ۱۷۰ هزار سبد کالا بین مددجویان تحت حمایت کمیته امداد سیستان و بلوچستان
نماینده مردم زاهدان در مجلس شورای اسلامی گفت: توزیع ۱۷۰ هزار سبد کالا حمایتی بین مددجویان تحت حمایت این نهاد شامل برنج، روغ و غیره برای توزیع از طریق فروشگاه های زنجیره ای طرف قرارداد برنامه ریزی شده ...
۱۳۹۹/۵/۲۰ - ۰۶:۴۵
اهدا هدیه 5 میلیون ریالی بنیاد مستضعفان به خانواده های فاقد شناسنامه
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی زنان بلوچ از سیستان ، صبح روز پنجشنبه 16 مرداد ماه 99 ، طی مراسمی هدایا نقدی 5 میلیون ریالی بنیاد مستضعفان که در اختیار کمیته امداد قرار گرفته بود توسط غلامرضا گنجی معاون...
۱۳۹۹/۵/۲۰ - ۰۶:۳۸
پیام تبریک مدیریت محترم کارخانه به مناسبت روز خبرنگار
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی زنان بلوچ از زابل ، مهندس بهرام امام مدیریت محترم کارخانه آویسا پارسه طی پیامی به مناسبت فرارسیدن هفدهم مرداد ماه روز خبرنگار، این روز را به همه‌ی خبرنگاران و اصحاب رسانه...
۱۳۹۹/۵/۱۹ - ۰۷:۴۳
آغاز مرحله دوم رزمایش همدلی برای ایران همدل در استان سیستان و بلوچستان
مدیرکل کمیته امداد استان سیستان و بلوچستان گفت: مرحله دوم رزمایش « همدلی برای ایران همدل » با همکاری همه نهادها، خیران، دستگاه‌های اجرایی، بسیج و مراکز نیکوکاری آغاز و بیش از ۱۷۰ هزار سبد کالا از طریق...
۱۳۹۹/۵/۱۹ - ۰۷:۳۷
طلاق در کمین افرادی با 5 ویژگی
کلمه «طلاق» بعد از این‌که برای اولین بار از طرف هریک از زوج ها به زبان آورده می شود، حتی اگر به مرحله اجرا هم نرسد، می تواند آثار منفی خود را بر زندگی مشترک بگذارد. یکی از بهترین کارهایی که می توا...
۱۳۹۹/۵/۲۱ - ۰۸:۳۰
خبرنگاران نگاه طبیبانه به مسائل استان داشته باشند
نماینده ولی فقیه در سیستان‌وبلوچستان گفت: خبرنگاران با نگاه طبیبانه، مشکلات را شناسایی و سپس نگاه مردم و مسئولان را به سمت حل آنها معطوف کنند.
۱۳۹۹/۵/۲۱ - ۰۸:۱۶
استان سیستان وبلوچستان؛
نماینده ولی فقیه در سیستان‌‌وبلوچستان در پیامی درگذشت جناب حاج حمید الله سردارزهی از سران طوایف و معتمدین استان سیستان‌وبلوچستان را تسلیت گفت.
۱۳۹۹/۵/۱۹ - ۰۷:۲۶
چگونه می‌توان شادتر بودن را در زندگی گسترش داد
مهم است که در مراحل مختلف زندگی سعی کنیم شاد باشیم و بخندیم. درحالی که برخی از عواملی که شادی را تحت تاثیر قرار می‌دهند خارج از کنترل ما هستند، برای مثال ژنتیک نقش مهمی در شرایط زندگی دارد اما قابل کن...
۱۳۹۹/۵/۱۹ - ۰۷:۳۴
شبکه‌های اجتماعی چگونه اعتماد به نفس ما را تخریب می‌کنند
ده ها خوبی دارد؛ قبول! کسی منکر خوبی‌ها و فوایدش نیست. اما آیا از بدی‌هایش خبر دارید؟ شبکه‌های اجتماعی را می‌گوییم. امروز یکی از مضرات شبکه‌های اجتماعی و راه مقابله با آن را به شما آموزش می‌دهیم. او...